Ramazan ve Kent Kültürü: Medya Buluşması
Moderatörlüğünü Sevda Kurul’un üstlendiği etkinlikte Gazeteci İbrahim Öge konuşmacı olarak katıldı. Bursa’nın eski Ramazan akşamları, mahalle kültürü ve komşuluk ilişkileri ile bunların zaman içindeki dönüşümü üzerinde değerli tespitler paylaşıldı. Ramazan ayının yalnızca dini bir dönem olmadığını vurgulayan Öge, bu ayın kentin sosyal hafızasında da güçlü bir yer tuttuğunu belirtti.
Ramazan Gelenekleri Masaya Yatırıldı Şehrin kadim bir başkent olduğuna dikkat çeken Öge, geçmişe ilişkin anekdotlar aktararak Ramazan’ın habercisi olan gelenekleri anlattı. Hilal gözlemiyle Ramazan’ın başladığı dönemler, top atışlarıyla halka ilan edilirdi. Osmanlı arşivlerinde ve Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi’nde Bursa’da bu gözlemlerin yapıldığına yer verildiğini ifade eden konuşmacı, Ramazan defterinin devreye girdiği dönemde fiyatların sabit tutulduğunu ve Bakırcılar Çarşısı ile çevresinin bu dönemde canlılık kazandığını belirtti. Evdeki bakır tabakların kalaylandığı ve Ramazan sofraları için özel hazırlıklar yapıldığına değinen Öge, Ramazan’ın manevi, sosyal ve ekonomik yaşamın merkezi olduğunu kaydetti.
Ramazan ayının toplumsal dayanışma yönüne işaret eden Öge, “Birlik ve beraberlik için önemli çalışmalar yürütülüyordu. Düşünülmesi gerekenler arasında çocuklar, dar gelirli bireyler ve yaşlılar vardı. Geleneklerden biri olan ‘diş kirası’ uygulamasıyla misafire teşekkür etmek için hediye verilirdi. Ayrıca zimem defteri uygulaması vardı: mahalle bakkalına gidip veresiye defterini isteyenler, borçlarını tamamına yakını ya da bir kısmını ödeyerek kapatırdı. Böylece birçok kişinin borç yükü hafiflerdi ve dayanışmanın somut örnekleri artardı. Çocuklar için ise tekne orucu veya oruca direk vurma gibi uygulamalarla oruç alışkanlığı öğle saatlerine kadar uzatılır, ödüllerle teşvik edilirdi.
Kültürel İçgörü ve Gençlere Mesaj Gençlere yönelik tavsiyelerde İbrahim Öge, kültürden korkulmaması gerektiğini belirtti. Türk kültürünün, insanı yaşatmayı önceleyen ve yardımlaşmayı esas alan bir yapıya sahip olduğunu ifade eden Öge, birçok İslam coğrafyasında Ramazan’ın birlik ve beraberlik içinde yaşandığını belirtti. Kendi kültürünüzü anlamak ve ataların törenlerini araştırmak, ideolojik önyargılardan ve ayrımcılıktan kurtulmanın yolu olarak sunuldu.
Program sonunda Osmangazi Belediyesi’nin Ramazan etkinliklerine yönelik çalışmaları için teşekkürler iletildi. Gazeteci İbrahim Öge’ye anı plaketi takdim edildi.
